TS. Trần Thị Bích Nga tham luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Luật Đô thị đặc biệt – Đột phá thể chế cho Thành phố Hồ Chí Minh”

Ngày 08/5/2026, Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Luật Đô thị đặc biệt – Đột phá thể chế cho Thành phố Hồ Chí Minh” được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, do Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.

Ngày 08/5/2026, Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Luật Đô thị đặc biệt – Đột phá thể chế cho Thành phố Hồ Chí Minh” được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, do Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.

Tham gia Hội thảo, TS. Trần Thị Bích Nga, giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đóng góp tham luận với chủ đề “Từ các cơ chế đặc thù đã áp dụng cho Thành phố Hồ Chí Minh đến Luật Đô thị đặc biệt: Vướng mắc thực tiễn và kiến nghị luật hóa cơ chế đột phá”.

Tham luận phân tích quá trình hình thành và vận hành các cơ chế đặc thù dành cho Thành phố Hồ Chí Minh, làm rõ nhu cầu chuyển từ những chính sách thí điểm có thời hạn sang một khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất và có khả năng thích ứng. Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế về tính dự báo pháp lý, sự phân tán của các quy định, độ trễ trong xử lý xung đột pháp luật, khả năng huy động nguồn lực dài hạn và cơ chế trách nhiệm giải trình chưa tương xứng với yêu cầu phân quyền.

Luận điểm trung tâm của tham luận là Luật Đô thị đặc biệt cần được xây dựng như một đạo luật tổ chức năng lực quản trị đô thị, thay vì chỉ tập hợp các chính sách ưu đãi địa phương. Theo đó, đột phá thể chế phải được đặt trên nền tảng phân định rõ thẩm quyền, bảo đảm nguồn lực thực hiện, xác lập trách nhiệm giải trình và thiết kế cơ chế kiểm soát quyền lực phù hợp. Việc trao quyền cho Thành phố cần hướng tới lợi ích phát triển quốc gia và liên kết vùng, không tạo ra một không gian pháp lý biệt lập.

Trên cơ sở đó, nhóm tác giả kiến nghị luật hóa danh mục thẩm quyền tự quyết của Thành phố; xây dựng chế độ tài chính đô thị gắn tự chủ với an toàn tài khóa; tích hợp quy hoạch, đất đai và phát triển hạ tầng; đồng thời thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Tham luận nhấn mạnh: phân quyền không phải là chuyển toàn bộ quyền xuống địa phương, mà là đặt quyền quyết định ở cấp có năng lực xử lý tốt nhất, đi đôi với giới hạn thẩm quyền và cơ chế giám sát rõ ràng.

Đối với tổ chức thực thi, nghiên cứu đề xuất xây dựng chính quyền đô thị theo nguyên tắc gần dân, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường công khai dữ liệu, hậu kiểm và giám sát xã hội. Cơ chế thử nghiệm phải xác định cụ thể phạm vi, thời hạn, chủ thể chịu trách nhiệm, quyền của người tham gia và điều kiện chấm dứt, bảo đảm đổi mới sáng tạo không tách rời yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thông điệp xuyên suốt của tham luận:

“Một đạo luật tốt cho Thành phố Hồ Chí Minh không phải là đạo luật trao nhiều đặc quyền nhất, mà là đạo luật xác lập đúng thẩm quyền, đúng nguồn lực, đúng trách nhiệm và đúng cơ chế kiểm soát.”