Ngày 26/8/2026, tại UEH Mekong – Phân hiệu Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tại tỉnh Vĩnh Long, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh và phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long”.
Ngày 26/8/2026, tại UEH Mekong – Phân hiệu Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tại tỉnh Vĩnh Long, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh và phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long”. Đây là hoạt động học thuật trong chuỗi sự kiện hướng tới kỷ niệm 50 năm thành lập UEH, gắn kết nghiên cứu khoa học với tham vấn chính sách và thực tiễn phát triển vùng.
Tham gia Hội thảo, TS. Trần Thị Bích Nga, giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, đóng góp tham luận “Rào cản pháp lý đối với cơ chế tiếp cận trực tiếp Quỹ Khí hậu Xanh tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, đồng tác giả với Nguyễn Đức Dũng. Bài viết tập trung phân tích những trở ngại pháp lý ảnh hưởng đến khả năng huy động, tiếp nhận và sử dụng nguồn tài chính khí hậu quốc tế phục vụ thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ sinh kế của cộng đồng dân cư trong vùng.
Luận điểm trung tâm của tham luận là khả năng tiếp cận trực tiếp Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu vốn, mà còn phụ thuộc vào mức độ tương thích giữa pháp luật trong nước với các yêu cầu của cơ chế tài trợ quốc tế. Từ cách tiếp cận này, nhóm tác giả kết hợp phân tích pháp lý thực định với luật học so sánh, đối chiếu kinh nghiệm của Philippines, Indonesia và Bangladesh nhằm nhận diện những vấn đề có thể tham khảo cho Việt Nam, đặc biệt trong điều kiện các dự án thích ứng khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long thường có phạm vi liên tỉnh.
Nghiên cứu nhận diện bốn nhóm rào cản pháp lý chủ yếu: tư cách pháp lý và tiêu chuẩn kiểm định tổ chức; cơ chế quản lý tài chính và giải ngân; tiêu chuẩn môi trường, xã hội và giới; phân cấp quản lý và điều phối vùng. Đối với nhóm rào cản thứ nhất, bài viết nhấn mạnh rằng việc có tổ chức tiếp cận trực tiếp được GCF kiểm định chưa đồng nghĩa với khả năng đáp ứng đầy đủ nhu cầu tài trợ cho các dự án thích ứng sinh kế cộng đồng. Vấn đề còn nằm ở chức năng, mô hình hoạt động, năng lực quản trị và phạm vi thẩm quyền của tổ chức tiếp nhận vốn, nhất là đối với dự án có khả năng sinh lời thấp, thời gian thực hiện dài và tác động trên nhiều địa phương.
Về quản lý tài chính, tham luận phân tích sự chưa đồng bộ giữa yêu cầu tài trợ theo chu kỳ dự án nhiều năm với cơ chế dự toán, phân bổ, kiểm soát và quyết toán ngân sách theo niên độ. Đồng thời, nhóm tác giả đặt vấn đề làm rõ tư cách chủ thể ký kết thỏa thuận tài trợ, quyền quản lý tài khoản dự án và trách nhiệm giải trình. Ở cấp độ vùng, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của một chủ thể có đủ năng lực pháp lý để tiếp nhận, quản lý nguồn vốn và điều phối dự án liên tỉnh, thay vì chỉ dựa vào cơ chế phối hợp hành chính giữa các địa phương.
Một nội dung quan trọng khác là gắn tiếp cận tài chính khí hậu với bảo đảm quyền và lợi ích của cộng đồng thụ hưởng. Bài viết phân tích yêu cầu về tham vấn cộng đồng, cơ chế giải quyết khiếu nại độc lập và lồng ghép giới trong thiết kế, triển khai, giám sát dự án. Theo nhóm tác giả, các yêu cầu này cần được thể hiện bằng quy trình, trách nhiệm và chỉ tiêu có thể kiểm chứng, bởi hiệu quả của tài trợ khí hậu không thể tách rời việc bảo vệ sinh kế và sự tham gia thực chất của người dân.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tham luận đề xuất lộ trình hoàn thiện theo ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, cần nghiên cứu cơ chế tài khoản dự án tài trợ khí hậu đa niên, nâng cao tính linh hoạt trong quản lý vốn đi đôi với minh bạch, kiểm toán và các yêu cầu bảo đảm môi trường, xã hội, giới. Trong trung hạn, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho chủ thể điều phối liên tỉnh có tư cách tiếp nhận tài trợ và tổ chức thực hiện dự án. Về dài hạn, nhóm tác giả gợi mở khả năng thành lập quỹ tài chính khí hậu vùng Đồng bằng sông Cửu Long, kết hợp hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực xây dựng hồ sơ và quản trị dự án; triển khai thí điểm có kiểm soát trước khi xem xét nhân rộng.
Thông điệp xuyên suốt của tham luận là tháo gỡ rào cản pháp lý phải được thực hiện đồng bộ, thay vì điều chỉnh riêng lẻ từng thủ tục. Hoàn thiện cơ chế tiếp cận trực tiếp GCF không chỉ nhằm mở rộng nguồn vốn, mà còn hướng tới nâng cao năng lực chủ động quản lý tài chính khí hậu, tăng cường tính tự lực và bảo vệ sinh kế bền vững của người dân Đồng bằng sông Cửu Long.
Chụp hình cùng toàn thể hội thảo
Đại diện nhóm trình bày tham luận